fbpx
Lidhu me Ne!

Lajme

BE kërkon që konfiskimin mos ta bëjë ndonjë organ jo gjyqësor

Koncept-dokumenti parasheh realizimin e konfiskimit të pasurisë së paligjshme edhe në mungesë të një aktgjykimi dënues.

Publikuar

Bashkimi Evropian përmes një letre dërguar Kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti ia ka tërheq vërejtën, duke i kërkuar që konfiskimin e pasurisë të mos e bëjë ndonjë organ jo gjyqësor. Sipas BE-së, nuk nevojitet revolucion në hartimin e ligjit për konfiskimin e pasurisë së paligjshme.

Që herën e parë kur erdhi në pushtet, Albin Kurti ka synuar që ta bëjë një ligj të ri për konfiskimin e pasurisë së paligjshme. Mënyra se si kryeministri i ri i Kosovës donte t’ua konfiskonte pasurinë atyre që do të konsideroheshin se e kishin fituar atë në mënyrë të paligjshme, ishte kundërshtuar nga Bashkimi Evropian. Dy organe ligjore të BE-së i kishin dërguar Zyrës së Kryeministrit një mendim të konsoliduar ligjor më 12 maj të vitit të kaluar, duke ia rreshtuar një sërë vërejtjesh për planin që ishte bërë.

“MSHK-ja beson se në rregullimin e çështjeve të ndjeshme siç janë konfiskimi, qasja graduale është shumë më e kujdesshme se ajo ‘revolucionare’”, thuhet në komentin e organit ligjor të Zyrës së BE-së në Kosovë.

Komentet e BE-së, që deri tani nuk ishin bërë publike, kishin ardhur pasi ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu, më 5 prill të vitit 2020 e pati ndarë për konsultime publike koncept-dokumentin për çështjen e pasurisë së fituar në mënyrë të pajustifikueshme. Fillimisht, më 29 prill 2020, Mekanizmi i Shqyrtimit  Legjislativ i BE-së i dërgoi komentet e veta për këtë. Koncept-dokumenti ishte ndryshuar nga Minisrtia e Drejtësisë, por as versioni i ndryshuar nuk i pati shuar plotësisht vërejtjet e BE-së, shkruan RTK.

Në letrën me komentet e BE-së, të cilën e ka siguruar T7, renditen jo pak vërejtje lidhur me procedurën se si planifikohet të realizohet konfiskimi i pasurisë që konsiderohet se është fituar në mënyrë të paligjshme. Aty përmenden organet përgjegjëse që do të merren merren me konfiskimin e pasurisë, juridiksioni personal, barra e provës, etj.

“Pa hyrë në një polemikë të detajuar me opsionet që po shqyrton MD-ja, MSHL – nëse vendoset të vazhdojë me këtë iniciativë – do të dëshiroja të sugjeroja që në zhvillimin e projektit të ri të konfiskimit, elementet e mëposhtme të shqyrtohen dhe merren siç duhet në konsideratë gjatë hartimit të legjislacionit të ri”, thuhet në këtë letër.

Bashkimi Evropian kishte renditur disa arsye se pse e mbështesin pikëpamjen që iniciatori, ‘paditësi’ dhe konstrolluesi i konfiskimit të pasurisë të jetë prokuror.

“Ne fuqishëm mbështesim pikëpamjen se iniciatori, ‘paditësi’ dhe kontrolluesi i çështjes së rikuperimit civil duhet të jetë prokuror dhe jo ndonjë organ tjetër, jo gjyqësor, siç është Agjencia Kundër Korrupsionit (AKK), siç është propozuar në projekt Koncept Dokument. Ka disa arsye për këtë”, thuhej në letrën e BE-së.

Më tej, përmenden disa arsye se pse prokurorët duhet të jenë ata që duhet ta aplikojnë skemën e konfiskimit të pasurisë së fituar në mënyrë të paligjshme.

“Që procedura të zbatohet në mënyrë të pavarur, të jetë objektive dhe e drejtë, duhet të sigurohemi që organet gjyqësore janë ato që kontrollojnë procesin dhe prokurori drejtpërdrejt bie në këtë kategori. Prokurorët tashmë kanë një rol të spikatur në fushën e konfiskimit dhe ata tashmë kanë (ose pritet të kenë) të gjithë përvojën e nevojshme për të aplikuar një skemë tjetër konfiskimi. Ekziston një kontroll i qartë institucional mbi veprimet e prokurorit (d.m.th. nga eprorët Prokurorial të tij ose të saj dhe nga gjykatat) me mekanizma mbikëqyrës dhe përgjegjës të mirë-themeluar, i cili është një mburoje kundër abuzimit të mundshëm. Prokurorët, si pale  ndërgjyqësore me përvojë, janë në një pozicion  më mirë për të argumentuar çështjet e tyre të konfiskimit para gjykatave në krahasim me ndonjë agjenci tjetër shtetërore (p.sh. AKK ose të tjerët)”, thuhet në letër.

“Në të njëjtën kohë ne nuk pajtohemi me argumentin e treguar në Koncept Dokumentin e ndryshuar se përfshirja e prokurorit në skemën e rikuperimit civil do të ishte antikushtetues”, shtohet tutje në letrën me komentet e BE-së.

BE-ja shprehte mbështetje për prokurorët, të cilët thoshte se kanë përvojë të mjaftueshme për t’u marrë me konfiskimin e pasurisë së paligjshme, pas një dënimi paraprak nga ana e gjykatës.

“Në lidhje me këtë, ne me respekt  themi që tashmë prokurorët e Kosovës luajnë një rol të spikatur në procesin e konfiskimit në pajtim me LKZKP, e cila natyrisht nuk është natyrë kriminale (kërkon një dënim paraprak, por kjo ndodh në një procedurë tërësisht të veçantë). Pavarësisht kësaj, askush nuk ka hedhur asnjë dyshim mbi kushtetutshmërinë e përfshirjes së prokurorit atje. Tutje, në mënyrë të arsyeshme mund të argumentohet se neni 109 i Kushtetutës nuk është pengues  këtu: në paragrafin 1 të tij përcakton se prokurori ka autoritet dhe përgjegjësi jo vetëm “për ndjekjen penale të personave të akuzuar për kryerje të veprave penale”, por edhe për “veprime të tjera të përcaktuara me ligj”“, thuhet në këtë letër.

Kërkohet qasje jorevolucionare në konfiskim; shumë qytetarë mund ta kenë të vështirë ta provojnë pasurinë e tyre

Mekanizmi i Shqyrtimit  Legjislativ (MSHL) i BE-së, e këshillonte Qeverinë që gradualisht t’i qasej konfiskimit të pasurisë në aspektin civil nëpërmjet një konfiskimi që do të kufizohej te personat e ekspezuar politikisht.

“MSHK-ja beson se në rregullimin e çështjeve të ndjeshme siç janë konfiskimi, qasja graduale është shumë më e kujdesshme se ajo ‘revolucionare’. Kjo është arsyeja pse BE-ja gjithmonë kishte mbrojtur miratimin dhe zbatimin e LKZKP para se të ndërmarrë hapa të mëtutjeshëm, më të guximshëm. Qasja graduale në lidhje me rikuperimin civil kërkon, sipas mendimit tonë, duke e bërë qëllimin e tij personal relativisht të ngushtë dhe të kufizuar për personat e ekspozuar politikisht, siç tregohet në Koncept dokument”, thuhet në letër.

BE-ja ia tërhiqte vërejtjen Qeverisë se koncepti që mendonin ta jetësonin mund t’i shkaktonte dëm shumë qytetarëve, ndonëse ata megjithatë nuk posedojnë pasuri të paligjshme.

“Bërja e rikuperimin civil universal për të gjithë, mund të shkaktojë dëm të panevojshëm për shumë qytetarë të Kosovës, origjina e pasurive të të cilëve shpesh mund të jetë e vështirë të provohet, edhe nëse ato nuk janë të paligjshme per se (p.sh. dërgesat nga jashtë, të ardhurat nga shitja e produkteve, shumë transaksione joformale, etj.)”, thuhej në letër.

“Prandaj, sugjerohet që nëse prezantohet  skema e rikuperimin civil, ajo duhet të përfshijë vetëm personat të cilët mbajnë ose kanë mbajtur pozita të larta publike dhe tashmë janë të detyruar të deklarojnë pasuritë e tyre (‘Persona të ekspozuar politik” siç tregohet në faqet 46-48 të Koncept dokumentit)”, thuhet tutje në letrën e BE-së.

Po ashtu, BE-ja i thoshte Ministrisë së Drejtësisë se personat që gëzojnë qasje të privilegjuar në pushtet dhe paguhen nga arkat publike “duhet të jenë në të njëjtën kohë të standardit më të lartë etik dhe të integritetit dhe përtej çdo dyshimi, gjithashtu në lidhje me pasurinë e tyre”. Prandaj, shton BE, nënshtrimi i pronës së tyre në një kontroll të zgjeruar publik në krahasim me të gjithë qytetarët e tjerë, është i justifikuar.

Barra e provës

Nëse sistemi i ri, i zgjeruar i verifikimit të pasurive do të funksionojë, Bashkimi Evropian thotë se çështja e barrës së provës do të ishte me rëndësi thelbësore.

“Propozimi i Koncept dokumentit, d.m.th., se është obligim i paditësit (këtu: AKK) të provojë origjinën e paligjshme të pasurive, sipas mendimit tonë, do të mposhtë qëllimin e tërë ndërmarrjes. Edhe nëse barra e provës është ulur në atë të një bilanci të mundësive, paditësi në praktikë mund të ketë akoma probleme të mëdha në vërtetimin e origjinës së tillë”, thuhet në letër, ndërsa shtohej një kundërpropozim.

“Kundër-propozimi ynë në këtë drejtim do të ishte thjesht të kufizohet obligimi  i paditësit (AKK ose një prokuror, sipas propozimit tonë) në atë të demonstrimit të mospërputhjes midis pasurive të personit dhe të ardhurave të tij të ligjshme. Pas një demonstrimi të tillë, barra do të zhvendoset – bie mbi personin, pasuritë e të cilit janë verifikuar dhe i cili do të duhet të provojë të ardhurat e ligjshme që mbulojnë të gjitha pasuritë e tilla”.

Sipas këtij opsioni, BE-ja thoshte se ky proces do të përfshinte dy kategori të pasurive: Pasuri që nuk është deklaruar fare dhe pasuritë që janë deklaruar, por nuk korrespondojnë me të ardhurat e ligjshme.

Si të bëhet verifikimi për konfiskimin e pasurisë

Sipas Bashkimit Evropian, prokurori përveç që duhet të jetë lojtari kryesor në mekanizmin e konfiskimit civil, ai/ajo duhet ta bëjë edhe një verifikim dhe të mblidhte të gjitha informatat e nevojshme e të sigurojë autorizime nga organe të tjera për ta bërë këtë.

“Këto organe duhet të jenë ato që përdoren zakonisht në hetimet kriminale financiare, të tilla si policia, autoritetet tatimore, autoritetet doganore dhe njësia e inteligjencës financiare. Për më tepër, prokurori duhet të jetë në gjendje të kërkojë ndihmën sistematike të Agjencisë Kundër Korrupsionit e cila ka qasje në të gjitha deklaratat e pasurive të paraqitura nga zyrtarët e obliguar. Të gjitha këto institucione do të vepronin nën mbikëqyrjen e prokurorit dhe do t’i raportonin atij/asaj. Ashtu si në procedurën penale, prokurori duhet të jetë në gjendje të veprojë si ex officio dhe me raportin e ndonjë organi ligj-zbatues ose të një qytetari”, thuhet në letër.

BE po ashtu sugjeronte masa mbrojtëse që duhet të vendosen që i gjithë sistemi të funksionojë siç duhet, duke i mbrojtur ata që preken nga abuzimi i mundshëm. Masat mbrojtëse të tilla parashikonin kryesisht përfshirjen e gjykatës si arbitrin përfundimtar në të gjithë procedurën, opsionet e apelit si dhe mundësitë që personi i prekur të provojë edhe përmes palëve të treta.

“Masat mbrojtëse shtesë merren me pragun e vlerës që nxit të gjithë procedurën (siç tregohet në Koncept Dokument kjo mund të barazojë shumën prej 10.000 € ose të tjera, në varësi të zgjedhjes së politikës), si dhe me afatet për zbatimin retroaktiv të legjislacionit të ri (ne do të propozonim 10 vjet pasqyrim të LKZKP-së ose vitin 1999, siç parashikohet në Koncept Dokument, në varësi të zgjedhjes së politikës)”, thuhet në këtë letër.

Vërejtja e fundit e BE-së lidhej me propozimin e Koncept Dokumentit që kushtëzonte fillimin e procedurave të konfiskimit civil për përfundimin paraprak të hetimit penal.

“Ne besojmë se ne mënyrë që sistemi i ri të funksionojë fuqishëm, nuk duhet të paraqitet ndonjë kërkesë e tillë”, argumentohej në letër.

Koncept-dokumenti për konfiskimin e pasurisë së paligjshme që u miratua të martën nga Qeveria

Qeveria e dytë e udhëhequr nga Albin Kurti, të martën e ka miratuar një koncept-dokument për planin e shumë përmendur për konfiskimin e pasurisë së paligjshme.

Koncept-dokumenti parasheh realizimin e konfiskimit të pasurisë së paligjshme edhe në mungesë të një aktgjykimi dënues.

“Ministria e Drejtësisë, si propozues i këtij Koncept Dokumenti, i rekomandon Qeverisë së Republikës së Kosovës të miratojë Opsionin 3 i cili parasheh hartimin e ligjit të ri i cili mundëson realizimin e konfiskimit të pasurisë së fituar në mënyrë të pajustifikueshme edhe në mungesë të një aktgjykimi dënues”, thuhet në koncept-dokument.

“Në cilindo rast, Ministria e Drejtësisë beson se miratimi i opsionit nr. 3 i cili mundëson realizimin e konfiskimit në procedurë civile dhe në mungesë të aktgjykimit dënues, do të mundësojë funksionimin e drejtë të sistemit të konfiskimit të pasurisë dhe demotivim të kriminalitetit në vend”, thuhet tutje aty.

Pas aprovimit të këtij koncet-dukumenti, Ministria e Drejtësisë do të fillojë hartimin e Projektligjit.

Vazhdo më shumë

Radio Tipografi

Hapësir reklamuese

Facebook

Tipografi.info, është medie e pavarur që synon avancimin e lirisë se shprehjes, pa ia cenuar të drejtat askujt! Tipografi.info përmes raportimi të tij do të kujdeset që të promovojë vlerat dhe institucionet demokratike dhe të avancoje të drejtat e njeriut. Portali tipografi.info, menaxhohet nga "AP+" sh.p.k., rr. Xheladin Hana, Prishtinë, Kosovë. Kontakt: info@tipografi.info | 044 000 E krijuar nga DBC me shumë 2021